Mbrëmja që ndryshoi gjithçka nuk kishte asgjë të jashtëzakonshme në fillim. Ishte një nga ato mbrëmje të zakonshme të tetorit, me erën që sillte aromë gjetesh të lagura dhe dritat e lagjes që ndizeshin një nga një, si premtime të vogla në horizont. Unë kisha kthyer nga puna, i lodhur dhe i etur për qetësi, kur një trokitje e lehtë në derë e theu rutinën. Kur e hapa, s’u gjenda përballë askujt. Vetëm një zarf i bardhë, me germa të bukura të shkruara me dorë: “Për Elirën”. Adresa ime, emër i huaj.
Zarfet e humbura s’janë të rralla në qytet. Njerëzit kanë nxitim, postieri gabon numrin ose katin, dhe letra e gabuar vjen te ti si një zog i hutuar. Doja ta lija pranë ashensorit që fqinjtë ta merrnin, por diçka te ajo shkrimi i rrumbullakosur më ndali. Duket e kujdesshme, mendova. Duket si diçka që ka pritur kohë për t’u lexuar. Dhe unë, njeriu i gabuar në adresë, u bëra në atë çast njeriu i duhur për të ruajtur një sekret.
E vendosa në komodinë dhe fshiva pluhurat e ditës nga duart, por zëri i vogël i kureshtjes nuk u shua. Më në fund, u ula, drita e llambës mbeti e butë dhe e ngrohtë, dhe e ktheva zarfin nëpër gishta. Në pjesën e sipërme, një vulë me gjurmë lulesh blu. Emri i dërguesit nuk dukej, vetëm inicialet “A. K.” Kisha bindjen se s’duhej ta hapja. S’ishte për mua. Por ndërgjegjja dhe kureshtja janë si dy kapitenë të një anijeje të vogël; kur përplasen, deti bëhet shkumë. Unë zgjodha shkumën.
Letra ishte e thjeshtë dhe e çiltër. Fillonte me “E dashur Elira,” dhe vazhdonte me rrëfimin e një takimi të vjetër, të lënë përgjysmë. “Më kujtohet aroma e kopshtit pranë bibliotekës,” shkruante A. K., “dhe mënyra si mbaje librin me dy duar, sikur ta trembijë era. Unë u largova pa të thënë atëherë sa shumë të kisha menduar. Kam pritur gjatë dhe ndoshta është vonë, por dua të di nëse kujtimi im për ty është i vërtetë apo një hije e njomë e asaj që doja të bëheshim.” Pastaj fjalë për fatin, shpresën, një zemër që nuk e harron lehtë. Nuk kishte premtime të mëdha, vetëm lutje të buta, si ato që njeriu ja thotë vetes kur ecën vetëm në rrugë.
E lexova dy herë, pastaj e mbylla me një frymë të gjatë. Ndjeva diçka të pazakontë: sikur kisha parë në dritare një peizazh të bukur, por që s’më përkiste. E mora letrën me vete dhe u nisa poshtë. Portieri i ndërtesës e njihte gjithë lagjen. E pyeta nëse kishte ndonjë “Elira” brenda këtij blloku. Ai ngriti supet. “Ka dy Elira në bllokun përballë,” tha. “Njëra është në katin e dytë. Tjetra, në të pestin, dritare me lule të verdha.”
U nisa drejt pallatit përballë me hap të menduar. Në katin e dytë doli një zonjë e moshuar, e cila vetëm buzëqeshi kur i thashë për letrën. “Unë jam Elira, po,” tha, “por jam e sigurt që askush s’më shkruan më me shkrim dore.” Ishte e ëmbël, e qeshur, por jo ajo që kërkoja. Shkova në katin e pestë. Atje, një vajzë me flokë të zinj të gjatë zbriti me nxitim shkallët, duke mbajtur në duar një enë me ëmbëlsira. “Po kërkoja një Elira,” i thashë. Ajo qeshi: “Jam unë. Çfarë ndodhi?” Ia tregova zarfin. Ajo e mori, e pa me kureshtje, dhe pastaj ngriti sytë. “Kjo nuk është për mua,” tha me qetësi. “Shikoni: mbiemri im nuk është shkruar. Vetëm emri. Por në lagjen tonë ka edhe një adresë tjetër me të njëjtin numër, duke filluar nga bulevardi, jo nga rruga jonë. ndoshta… është për dikë tjetër.”
U kthye drejt meje, sytë i shkëlqenin si kur ndriçon papritur një dhomë. “Po jua jap një kafe, nëse s’ju prish punë. Nuk jam e sigurt pse, por më duket sikur ky gabim në adresë kërkon dëshmitarë.” Pranova, ndoshta sepse zemra ime tashmë kishte filluar të bëhej dëshmitare e vogël e një historie të huaj.
Në kuzhinën e saj, kishte një kalendar me ditë të shënuara me të kuq dhe një filxhan të vogël me lapsa rreth e rrotull. Më dha një gotë me ujë dhe më pyeti për emrin. “Ardi,” i thashë. Ajo buzëqeshi, pastaj e hapi zarfin me kujdes, pa e shqyer. E lexoi ngadalë. Folëm për fatin dhe rastësitë, për dashuritë e pa thëna dhe për mesazhet që humbasin rrugës. “Ka njerëz,” tha ajo, “që nuk arrijnë kurrë ta thonë atë që ndjejnë, dhe pastaj i luten kohës t’ua kthejë guximin. Më vjen mirë që kjo letër erdhi te ju. Ndoshta dikush lart e di që ju dini ta lexoni qetësinë e një zemre.”
Fjalët e saj më preknin në një vend të butë brenda meje. Prej kohësh isha i vetëm, i mbyllur në rutinën time si një libër i mbyllur në raft. Nuk e mbaj mend se kur kisha folur për herë të fundit kaq lehtë për jetën me dikë që sapo e kisha njohur. Pastaj, siç ndodh me gjërat që duan të vazhdojnë, takimi ynë i parë nuk mbaroi atë natë. Të nesërmen, unë i çova postierit një njoftim për gabim në adresë. Dhe pasdite, sipas sugjerimit të Elirës, trokitëm te pallati matanë bulevardit.
Në katin e tretë të asaj ndërtese, një dritare me perde blu dhe një vazo me rozmarinë më pritën. Këtë herë doli një vajzë tjetër, e cila u quajt Elira gjithashtu, por pas disa fjalëve kuptuam se as ajo s’dinte gjë. Ishte e martuar, me dy fëmijë, dhe lëvizjet e saj rreth kuzhinës kishin ritmin e jetës së zënë. Ne të dy ikëm me mirësjellje. “E pse m’u duk kaq e rëndësishme që letra të arrijë tek e zonja?” pyeta veten me zë të lartë ndërsa ecnim. Elira, pranë meje, hodhi supet. “Ndoshta sepse nuk duam që dashuria të humbasë. Edhe kur nuk është e jona, duam ta shpëtojmë nga harresa.”
Kaluan disa ditë. Ne vazhduam kërkimin si një lojë të butë të fatit: pyetëm te dyqani i luleve, te biblioteka ku thuhej se “A. K.” e kishte parë dikur. Nuk gjetëm asgjë, por në mes të asaj kërkimi, gjeta diçka tjetër: qeshjen e Elirës. Ajo ishte e thjeshtë, qeshte me sytë, dhe i fshinte të gjitha ngjyrimet e lodhjes time. Sa herë që dështonte pista e radhës, ne uleshim në ndonjë kafene të vogël dhe vendosnim një rregull: për një gabim në adresë, një kujtim i mirë për vete. Ajo tregonte për fëmijërinë në fshat, për gjyshen që e mësoi të lexojë gjethet e pemëve si letra sekrete. Unë rrëfeja për verat e gjata në plazh, për aromën e kripës dhe për një kitarë që s’e mësova kurrë si duhet. Dashuria hyri në bisedat tona si uji që gjen çara midis gurëve: pa bujë, me durim.
Një mbrëmje, ndërsa ecnim te parku i lagjes, Elira ndaloi përpara një pankine të vjetër dhe vuri dorën mbi dërrasat e ftohta. “Kam qenë këtu me dikë,” tha. “Me dikë që kujtoja se do të ishte fundi i rrugëve të mia. Pastaj e kuptova se disa rrugë mbarojnë para se të fillojnë, dhe disa të tjera fillojnë nga një gabim.” E pashë në sy. “Kjo letër,” vazhdoi, duke i prekur me majë gishtash shkrimet e A. K.-së, “më kujton se shpresa s’duhet të trembet. Po të mos vinte gabim, nuk do t’ju kisha takuar.”
Aq e thjeshtë ishte. Dashuria kishte zbritur nga një gabim në adresë dhe ishte strehuar në fjalët që i thoshim njëri-tjetrit. U bë pjesë e ditës: mesazhet e mëngjesit, shakatë për postierin tonë “fatkeq”, shëtitjet e shkurtra nën shi. Mësova ta njoh ritmin e saj: qetësinë kur lexonte një roman, lëvizjet e shpejta kur gatuante diçka të re, dritën që i përhapej në faqe kur ndalonte pranë vitrinës së librarisë. Ajo mësoi timin: nervozizmin e imët kur kisha afate në punë, zakonet e mia me filxhanët e çajit që i lija kudo, dhe një dashuri të fshehtë për meloditë e vjetra.
Megjithatë, letra mbetej aty, si një gur i vogël në fund të xhepit – një kujtim i një dashurie të pashprehur diku tjetër. “Duhet ta gjejmë A. K.-në,” thashë pas disa javësh. “Nuk dua që historia e tij të mbyllet pa përgjigje.” Elira më pa me një lloj butësie që e njihja tashmë. “Edhe unë s’e dua,” tha. “Por ndoshta përgjigjja që kërkon ai s’është ajo që mendon. Ndoshta përgjigjja e tij ka mbërritur tashmë te ne.”
Megjithatë, fati ka mënyrat e veta për t’i lidhur pikat. Një të shtunë, te biblioteka e vjetër që e vizitonim shpesh, një grua e moshuar na pa tek shihnim tabelën e njoftimeve. “Po kërkoni dikë?” pyeti. Ia treguam letrën. Ajo rrahu kujtesën një çast, pastaj tha: “A. K.? Ndoshta Arion Kodra. Ka ardhur shpesh këtu vite më parë. Lexonte poezi. Por nuk e kam parë kohët e fundit. Dëgjova që është zhvendosur në jug.”
Të dy mbajtëm frymën. Ishte e pakët si pistë, por ishim mësuar të ndriçonim edhe nga një shkëndijë. Me ndihmën e bibliotekares gjetëm një numër të vjetër telefoni, që nuk punonte më. Pastaj një email që u kthye mbrapsht. Në fund, një karton të vjetër ku flitej për një mbrëmje leximesh poetike, me një foto gri ku dallohej një djalë i ri me sy të qeshur. E morëm me vete, si një kompas të vjetër që tregon drejtimin, por jo distancën.
S’ishte e lehtë ta pranoj, por brenda meje zëri i parë – ai i kureshtjes – po shuhej. Zëri tjetër, ai i dashurisë së re, po bëhej më i fortë. Nuk ishte xhelozi, as frikë. Ishte thjesht kuptimi i qartë se pjesë të jetës takohen në kryqëzime të papritura, dhe detyra jonë e vetme është të dimë të ndalojmë kur dëgjojmë emrin tonë. Unë e dëgjova timin në sytë e Elirës. Ajo e dëgjoi të sajin në mënyrën si e thosha emrin e saj, ngadalë, sikur të ishte një fjalë e re që duhej shqiptuar me kujdes.
Një natë me shi të butë, kur rrugët kishin një dritë të lagur që i bënte pemët të dukeshin më të larta, vendosëm ta mbyllnim kapitullin e letrës. Jo duke e harruar, por duke i dhënë një vend të denjë në historinë tonë. Në dhomën time, pranë raftit të librave, kornizuam letrën. Në pjesën e poshtme, shkruam me dorë: “Dashuria që filloi me një gabim në adresë.” Ishte e mrekullueshme të shihje si një gabim kthehet në hartë. Tani e dinim itinerarin: nga një trokitje e pastrazuar, te një kafe e papritur, te një shëtitje që s’do të kishte mbarim.
Më vonë, kur prindërit e mi erdhën për të më parë dhe panë kornizën, pyetën me kureshtje. U tregova historinë dhe ata qeshën me sy të mbushur. “Ka dashuri,” tha nëna, “që kanë nevojë për një keqkuptim për të lindur. Sepse vetëm atëherë zemrat ngrihen në majë të gishtave dhe përpiqen më fort ta prekin njëra-tjetrën.” Babai miratoi me kokë. Në fjalët e tyre kishte një urtësi të qetë që shpesh ne, të rinjtë, e harrojmë.
Koha kaloi. Ne e mësuam njëri-tjetrin si një poezi të gjatë: me përsëritje, me refren, me strofa që sjellin paqe. Kishte mbrëmje kur grindeshim për gjëra të vogla, si kush do të pastronte enët, dhe mëngjese kur flisnim me seriozitet për të ardhmen. E ndjejta qartë se kjo marrëdhënie s’ishte një zjarr që digjej shpejt; ishte një dritë e ngrohtë që nuk shuhej, një kujtim që mezi priste të bëhej e tashme për çdo ditë.
Një herë, ndërsa po vendosnim librat në rafte, Elira mbeti me një vështrim të zhytur tek letra e kornizuar. “Mendoj,” tha, “që A. K. do të gëzohej po ta dinte se letra e tij nuk u humb. Ajo gjeti një strehë.” E afrova duart rreth saj dhe pashë letrën mbi shpatullat e saj. “Edhe unë mendoj kështu,” i thashë. “Sepse dashuria, edhe kur nuk mbërrin te personi i duhur, e gjen mënyrën të ndryshojë dikë. Ajo është si shiu: lahet toka që ka nevojë, pa pyetur gjithmonë për kufij.”
Shpesh, kur bien mbrëmjet e qeta, mendoj se sa e brishtë është jeta jonë ndaj gabimeve. Një numër i përmbysur në adresë, një emër pa mbiemër, një postier i lodhur. E megjithatë, brenda këtyre të çarave kalon drita. Në atë dritë, unë pashë Elirën, ajo pa mua, dhe ne pamë të dy një të ardhme që s’kishte qenë e shkruar askund, por që u duk e saktë si një fjali e gjatë e formuluar bukur.
Para disa javësh, te biblioteka, dikush la një shënim pranë tabelës: “Arion Kodra, nëse lexon këtë, ka dikush që të kërkoi me zemër. Letra jote mbërriti diku dhe krijoi një fillim.” S’e dimë nëse ai e pa shënimin. Ndoshta po, ndoshta jo. Por ne nuk e kërkojmë më me dëshpërim. Tani e dimë që çdo histori ka ritmin e vet, dhe disa histori mbyllen duke hapur të tjera.
Tani që po shkruaj këto fjalë, dritarja është e hapur dhe aroma e vjeshtës më vjen si kujtim i mirë. Elira është në kuzhinë, shkrin çokollatë për një tortë që deshi ta provojë. Kitarën e vjetër e kam nxjerrë sërish nga dollapi, me premtimin që këtë herë do të mësoj dy akorde të plota. Në raft, letra e kornizuar ndriçon me dritën e llambës. Nuk është një relike e trishtuar, as një plagë. Është një shenjë se fati e do njerëzoren tonë të paqartë dhe shpesh na sjell shpresë pikërisht kur duket se kemi humbur rrugën.
Më pëlqen të mendoj se diku, në një qytet tjetër, A. K. ecën pranë një biblioteke dhe mendon për një Elira të vetën. Ndoshta shkruan ende poezi, ndoshta jo. Por nëse ndonjëherë do ta takonim, do t’i thosha faleminderit. Për atë gabim, për atë adresë të shkruar keq që i dha jetës sime drejtim. Do t’i thosha se dashuria ka shumë formë dhe ne nuk e zotërojmë. Ne vetëm e gjejmë, ose ajo na gjen ne, në kohë të papritura dhe në vende që nuk presim: te pragjet e dyerve, te zarfi i bardhë pa mbiemër, te një e qeshur e re që na fton për kafe.
Kur ulem me Elirën në parkun e lagjes, në pankinën tonë të vjetër, shohim fëmijët që luajnë, pemët që rrisin gjuhën e tyre të heshtur drejt qiellit, dhe kalimtarët që mbajnë në xhepa historitë e tyre. Mendoj se sa shumë gjasa ka që një gabim i vogël t’i afrojë dy zemra që ndryshe s’do të takoheshin kurrë. Ne jemi gjallë dëshmi e kësaj: një adresë e gabuar, një trokitje, dy filxhanë të parë kafe, një seri bisedash dhe një premtim i heshtur. Dhe tani, ndërsa dielli ulet gjithnjë e më poshtë, unë i them asaj: “Nëse bota është një hartë e madhe me adresa të panumërta, jam mirënjohës që gabimi i vetëm që duhej u bë për të më çuar te ti.” Ajo qesh dhe më kap dorën. “Ndoshta s’ka gabime,” thotë. “Ndoshta ka vetëm rrugë që dinë ku të na çojnë.”
Kështu mbyllet kjo histori që vazhdon. Nuk është një mrekulli e madhe, as një rrëfenjë me fishekzjarre. Është një ndjenjë që rritet me durim, një marrëdhënie që ndërtohet me fjalë të buta, shpresë dhe një kujdes të përditshëm. Është prova se dashuria, fati dhe kujtimet i thurin njerëzit atje ku jeta harron të vërë pikë. Dhe ndoshta kjo është mrekullia e vërtetë: ne, të dy, të gjetur falë një gabimi, duke mësuar çdo ditë si të jemi adresa e saktë e njëri-tjetrit.