Shiu filloi si një pëshpëritje mbi qytet, një fije zëri që mbushi ajrin me një aromë të pastër, si fletët e librave të vjetër kur hapen pas shumë vitesh. Isha nisur pa çadër, me nxitimin e zakonshëm që të shtyn të harrosh gjërat më të thjeshta, dhe tani hapat e mi trokisnin mbi pllakat e lagura, të pavetëdijshëm për ritmin e tyre. Nëpër xhamat e dyqaneve rridhnin vijëza të qeta uji, dhe njerëzit e tjerë nxitonin me kokën poshtë, duke u strukur nën streha, nën krahët e njëri-tjetrit, nën çadrat e përbashkëta. U ndala para një dritareje ku varej një palë çizme të kuqe, po ajo nuancë e fëmijërisë që të kujton pellgjet ku hidhnim copëza qielli. Atëherë e pashë: një i panjohur që ecte qetë, si të mos e prekte shiu fare, me një çadër të zezë të ngritur paksa në anë, aq sa për t’i lënë fytyrës hapësirë të merrte frymë.
Ai u afrua dhe ndaloi dy hapa larg meje, si të kishte lexuar mendjen time të përhumbur. “Do?” pyeti, duke ngritur paksa çadrën drejt meje. Zëri i tij kishte atë ngrohtësinë e një gote çaji në një mëngjes të ftohtë. Unë u buzëqesha shkurt, me një mirënjohje të turpshme në sy, dhe u futa nën hijen e vogël të çadrës së tij. Tani ritmi i shiut i binte çadrës si një tambur i butë, një melodi që na mblodhi në një rreth ku bota lahej, por ne rrinim të paprekur.
“Ku po shkon?” pyeti ai, duke u kthyer lehtë që pika të mos më binin në fytyrë.
“Askund në veçanti,” thashë, e vërteta e plotë e asaj dite. “Thjesht po ecja.”
Ai qeshi nëpër hundë, një e qeshur e përmbajtur, sikur e njihte mirë ecjen pa destinacion. “Atëherë le ta zgjedhim bashkë një drejtim,” tha. “Unë gjithmonë humbas bukur në shi.”
U nisëm ngadalë, duke u përkulur paksa për t’u shmangur pellgjeve të pabesë. Asnjëri nga ne s’pyeti për emër. Ndoshta ngaqë ishte më e lehtë të flisje me një të panjohur; ndoshta sepse shiu e kishte shkrirë nevojën e prezantimeve dhe na kishte lënë veç takimin. Në rrugë kaluam pranë një kafeneje të vogël me xhama të mjegullt. Brenda dritës së verdhë lëviznin hije të qeta, dhe m’u duk sikur ai vend i përkiste një qyteti tjetër, të rralluar nga koha. “Le të hyjmë,” tha ai, “derisa shiu të vendosë çfarë do.”
Kafeneja ishte bosh, veç një vajze te banaku që rrotullonte një lugë në filxhanin e saj. Era e kafesë u ngrit si një kujtim i ngrohtë dhe na rrethoi. U ulëm pranë dritares, ku piklat rrihnin xhamin me një rrahje zemre. Unë porosita një kapuçino, ai një çaj menteje. Për një çast heshtëm, si dy udhëtarë që mprehin hartën para se ta hapin.
“Ti beson te fati?” e thashë papritur, më shumë për të provuar zërin tim, se sa për të kërkuar një përgjigje.
“Besoj te takimet që duken si gabime të bukura,” u përgjigj ai. “Si kur del pa çadër dhe gjen një të panjohur që e ka.”
Qesha. “Apo si kur një ditë i zakonshme hapet si dritarja e parë e një shtëpie të re.”
“Po,” tha ai, “dhe brenda asaj shtëpie ka një dhomë që s’e ke parë kurrë, por e di që do të jetë e jotja.”
Shiu u bë më i rëndë. Kafenja u mbush ngadalë me njerëz që i shpëtonin lagështisë, me pallto të lagura, me duar që kërkonin nxehtësinë e filxhanëve. Unë dhe ai folëm si të njiheshim prej kohësh, sikur në vend të pyetjeve të zakonshme të kishim një fjalor të përbashkët ku fjala dashuri vinte si një gjest i përmbajtur, fjala shpresë si një dritë e vogël, fjala kujtim si një fotografi e pa bërë. Ai më tregoi se kur ishte fëmijë, çdo herë që binte shi, e ëma i thoshte: “Merr kohën tënde, shiu i fshin nxitimet.” Unë i tregova se si gjërat e mëdha në jetën time kishin ndodhur gjithmonë kur nuk po kërkoja asgjë: një libër që ndryshoi rrugën time, një punë që erdhi nga një telefonatë e paditur, një mik që u kthye nga një përqafim i rastësishëm.
“Sa çudi,” tha ai, “që edhe dashuria ndonjëherë vjen si një pushim nga rruga. U futëm për t’u tharë e po ngrohemi nga diçka tjetër.”
Në atë pikë, m’u duk e padrejtë të mos dija emrin e tij. Por një pjesë e imja nuk donte ta prishte magjinë e asaj anonimiteti. Ka një lloj lirie të çuditshme te e panjohura: mund të jesh tamam siç ndihesh, pa kartë identiteti, pa premtime që nuk je gati t’i pronësosh, pa frikën se mos bën gabim. Vetëm prani.
Ai nxori nga xhepi një bllok të vogël shënimesh, me kapak blu, dhe vizatoi me penë disa vija të shpejta: dy njerëz nën një çadër, një dritare me pikla shiu, një filxhan mbi të cilin ngrihej avulli. “Për të mos e harruar,” tha. Shtyra gishtat në skajin e letrës, ndjeva pulsin tim në majë, si të preknim një të vërtetë që mezi guxonim ta thoshim me zë.
“Ti vizaton?”
“Kur s’di ç’të them,” m’u përgjigj. “Kur biseda është më e madhe se fjalët, çizoj për të lënë shenjë.”
“Dhe kur fjalët janë më të mëdha se vizatimet?”
“Atëherë i kufizoj pak. Që të kenë ku të ulen.”
E kuptova se, pa e ditur, ai po fliste për ne. Për këtë takim që ishte një vizatim me pak fjalë, një zbrazëti e mirë ku mund të uleshin gjërat.
Kur u hap drita e dytë e kafenesë, ora duhet të ketë qenë pasdite vonë. Shiu ishte zbutur në një gjumë të qetë. Ai ndoqi me sy pikat e fundit që rrëshqisnin nga çadra te dera. “Dua të të jap diçka,” tha krejt papritur. Dogji një sy nga blloku, e shqeu faqe vizatimi dhe m’a zgjati. “Mbaje. Për kujtim.”
“Po edhe unë dua të kem një shenjë,” thashë, duke e ndier veten si fëmija që s’pranon të iki me duar bosh. Hapa çantën dhe gjeta një shirit të hollë blu që e mbaja gjithmonë për të lidhur flokët kur frynte erë. “S’është shumë… por është i imi.”
Ai e pranoi me një seriozitet të ëmbël, e mbështolli rreth gishtave si një premtim i vogël. “Ndoshta një ditë, kur të fryjë përsëri erë,” tha, “do ta lidh këtë shirit në një degë dhe do të kujtoj se dikush u fut nën çadrën time pa pasur frikë.”
“Unë s’kam frikë,” thashë, pastaj vura re sa e thjeshtë ishte ta thoje këtë nën strehën e një çadre të huaj.
Doli pa shkuar diku. U ndamë te dera e kafenesë, e unë mbeta tek xhami duke e parë teksa ecën në trotuarin e lagur. S’kisha emër, adresë, numër. Kisha vetëm një vizatim dhe një zë që kishte thënë se gabimet e bukura ndodhnin kur dilje pa çadër.
Netët në vazhdim e gjeta veten duke ecur në të njëjtën rrugë sa herë binte shi. Në fillim e bëja për lojë, pastaj për zakon, pastaj për një lloj besimi që nuk doja t’a quaja fat, por i afrohej. Kafeneja filloi të më njihte; vajza te banaku m’i sillte filxhanët me një buzëqeshje të nënkuptuar, sikur edhe ajo e priste dikë që do të kthehej. Vizatimin e mbaja të future te kapaku i fletoret time, një kujtim i gjallë që i binte të frynte sa herë e hapja. Shpesh e prekja me gishtat e lagur, që të përzihej pak uji i sotëm me bojën e atij çasti.
Kaluan javë dhe pastaj muaj. Mësova që pritja mund të jetë një marrëdhënie në vetvete, një dialog midis asaj që është dhe asaj që mund të jetë. Sa herë që bie shi, qyteti ndryshon lëkurën, dhe unë ndryshoja bashkë me të. Ndonjëherë e mendoja si një këngë të pambaruar: fillimi ishte i bukur, melodia prekte diçka brenda meje, por refreni mungonte. A mund të mbetesh i lidhur me një fillim për një kohë të gjatë pa e quajtur veten i marrë? S’e dija. E dija vetëm se ndjenja ime ishte e pastër, si një xham i larë nga shiu, dhe mbi të ngjitej fytyra e tij sa herë mbyllja sytë.
Një pasdite të ftohtë tetori, kur gjethet kishin filluar të bëheshin si letra të verdha që frynin përgjatë Lanës, fryu një shi i palodhur, ai lloji i shiut që të kujton fjalën durim. U nisa pa çadër, me një vendosmëri të butë që s’e kisha pasur më parë. Eca drejt të njëjtës kafene, jo për të fjetur te e shkuara, por si të shkruaja një kapitull të ri, qofte edhe të shkurtër.
Kafeneja ishte më e zhurmshme se zakonisht, dhe muzika në sfond dukej si një frymë që harmonizohej me rënkimin e shiut. Sapo hapa derën, zëri i një filxhani që u vendos mbi pjatë bëri një tingull të hollë, të qartë. U ula te dritarja jonë, sikur vendi të kishte një ligj të heshtur për ata që ktheheshin. Një minutë, dy, pesë. Pastaj pashë një çadër të zezë duke u afruar mes pikave të ftohta. Zemra ime bëri atë lëvizje të njohur që e bën kur një kujtim kthehet në realitet.
Ai hyri, duke i shkundur me kujdes pikat e shiut. Pa një herë nga salla, nuk më pa menjëherë. E pastaj,si të kishte ndjekur një fije të padukshme, kthye kokën drejt dritares. Sytë e tij kishin mbetur të njëjtë: një ngjyrë që s’ka emër, mes së kaltrës dhe së gjelbërs, si drita e ditës kur bie shi. U afrua me hap të qetë dhe u ul përballë meje, sikur të kishte pasur gjithmonë një vend të ruajtur.
“Ke marrë shumë shi në këto muaj?” pyeti, me atë buzëqeshjen e tij që fliste më shumë se fjalët.
“Sa mjafton për të kuptuar se dua ende çadrën tënde,” thashë, dhe pastaj më zuri turpi nga guximi im i papritur. Por ai nuk u çudit. Nxori nga xhepi shiritin blu, të lidhur tani në një nyjë të vogël, elegante, rreth një cope kartoni.
“E mbajta,” tha. “Mendova se do të më duhej të gjente sërish rrugën te ti.”
S’kishim një histori klasike, një fillim të qartë, një mes zhvillimi dhe një fund solemn. Kishim një takim në shi, një vizatim në letër, një shirit blu dhe një kthim që mund të llogaritej si një lloj fati. Në atë tryezë të vogël, bisedat tona morën ritme të tjera. Folëm për punët tona, për netët kur s’na zinte gjumi nga mallin për diçka të pacaktuar, për librat që na kishin shënuar, për miqtë që humbëm dhe për ata që e gjetën rrugën sërish. Asnjëherë s’kisha ndjerë kaq natyrshëm se si lidhjet e vërteta fillojnë pa asgjë spektakolare, veç pranisë.
Më në fund, pas shumë kafeve dhe shumë heshtjeve të rehatshme, ai tha: “Ndoshta tani duhet të të pyes për emrin.”
E thashë emrin tim, dhe e thashë me një gëzim të qetë, sikur një pjesë e historisë më ishte kthyer. Pastaj pyeta për emrin e tij, dhe kur e mora përgjigjen, ma përsërita brenda vetes disa herë, që të mos humbiste kurrë.
“Dua të të tregoj një vend,” tha ai pas një pushimi. “Kur isha i vogël, kur binte shi, e ëma më çonte te një urë e vogël ku uji bënte një tingull si një këngë e fshehtë. Aty e mësova që shiu nuk është thjesht ujë që bie nga qielli, por një ftesë për të dëgjuar. Po të pëlqen, mund të shkojmë.”
Dolëm sërish nën çadrën e tij. Rrugën e ndanim pa fjalë, me hapat që merrnin formën e pestës së një valles së vjetër. Ai më çoi te ura, dhe u ndalëm mbi damarët e ujit që rridhnin si një fjali e zgjatur. Ai ngriti shiritin blu dhe e lidhi në një gozhdë të vogël të ndryshkur anash urës.
“Ja,” tha, “një kujtim i ri. Tani kemi një vend, një shenjë, një këngë.”
Aty, mes pikave që binin, e kuptova se fati nuk të gjen gjithmonë me fishekzjarre. Ndonjëherë të gjen me një çadër të thjeshtë, me një vizatim të thjeshtë, me një shirit të thjeshtë. Në këtë marrëdhënie që po niste, nuk kishte premtime madhështore, veç një dëshirë për t’u kthyer sërish sa herë binte shi. Ishte një marrëveshje e heshtur midis zemrës dhe ditës së nesërme: unë do të vij, ti do të jesh, dhe shiu do të përzihet si një urim i vjetër mbi gjithçka që mund të bëhemi.
Në muajt që pasuan, mësuam ritmet e njëri-tjetrit. U bëmë mjeshtër në të qeshura të vogla dhe harta të pa dukshme, në kërkime librash të harlisur dhe rrugë të pashkelura. Kishim ditë me diell kur çadrat na dukeshin si artefakte muzeu, por prapë i mbanim, siç mban në portofol një fotografi të vjetër. Kishim mosmarrëveshje për gjëra të parëndësishme, dhe i zgjidhnim duke u kthyer te ura, ku uji fshinte kreshendot e panevojshme dhe na linte veç melodinë. Kishim kujtime që mbinin si bar i gjelbër pas çdo shiu.
Ndonjëherë pyesja veten çfarë do të ndodhte po të mos kisha pranuar çadrën e tij atë ditë. Sa e brishtë është jeta, sa e varur nga një po a një jo, nga një hap i vogël jashtë rutinës, nga një guxim pa zhurmë. Dhe prandaj, sa e rëndësishme është të jesh i gatshëm të ndalesh kur shiu të fton, të ulesh në një kafene të panjohur, të pish një filxhan që nuk e kishe planifikuar, të hysh në një bisedë që nuk e kishe kërkuar. Dashuria, fati, shpresa, kujtimet—të gjitha duken më të arritshme kur lejon që dita të të çojë diku tjetër.
Një mbrëmje në dhjetor, kur dritat e qytetit ishin bërë të buta si yje që kishin harruar të iknin, u kthyen retë dhe një shi i ëmbël, i përmbajtur, filloi të bjerë. Ne po ecnim pranë urës sonë. Ai ndaloi, mori frymë thellë dhe me një qetësi që më ngriti pulsin, nxori nga xhepi i palltos së tij bllokun me kapak blu. Hapi një faqe të re dhe vizatoi sërish dy njerëz nën një çadër. Këtë herë, vizatoi edhe një shirit të lidhur në një gozhdë.
“Dua të të pyes diçka,” tha, duke mos e ngritur ende kokën nga letra. “A do ta vazhdojmë këtë këngë edhe kur të mos bjerë shi?”
E pashë urën tonë, ujin që rridhte, dritën që prekte lehtë shiritin tonë, dhe mendova se si emocionet e vërteta nuk kanë nevojë për mot të posaçëm për të qenë të gjalla. “Po,” thashë, “sepse edhe kur nuk bie shi, unë ende dua të eci ngadalë pranë teje.”
Ai buzëqeshi dhe mbylli bllokun, sikur të mbyllte një kapitull të bukur për të hapur një tjetër. Më kapi dorën, dhe në atë prekje thjeshtësie u duk sikur u lidhën të gjitha fjalët që kishim thënë, dhe ato që s’i kishim thënë ende. Kjo s’ishte një përfundim, por një fillim i qëndrueshëm. Shiu ra si duartrokitje mbi qytet, dhe unë ndjeva se isha në vendin e duhur, në kohën e duhur, me njeriun e duhur—atë të panjohurin që nuk ishte më i panjohur.
Në shtëpi, para se të flija, nxora vizatimin e parë dhe e vendosa përkrah një fletë të re: dy njerëz nën të njëjtën çadër, shirit blu që i këndonte erës, ura jonë që i bënte jehonë premtimeve të thjeshta. I ruaj në një kuti të vogël që mban aromën e kafes dhe të letës së lagur, një kuti kujtimesh që hapet sa herë kam nevojë të besoj përsëri. Sepse historia jonë më mëson se dashuria nuk është një stuhi e verbër, por një shi i durueshëm që të gjen ndërsa ecën, të mbulon pa të mbytur, të lag pa të ftohur, dhe të fton të ndalesh e të thuash: po, do ecim bashkë.
Dhe tani, sa herë bie shi, e di se diku, ndoshta një tjetër i panjohur po u afron çadrën dikujt që ka harruar të marrë të vetën. Ndoshta ata do të hyjnë në një kafene me xhama të mjegullt, ndoshta do të vizatojnë një kujtim në letër, ndoshta do të lidhnë një shirit në një urë. Dashuria e tyre mund të fillojë me aq pak—një ftesë e qetë, një hap i vogël—dhe të rritet me sa shumë: me shpresë, me besim, me një marrëdhënie që ushqehet nga kujdesi i përditshëm. Unë uroj që ata ta thonë një ditë, siç e thashë unë, me një qetësi të mbushur me dritë: edhe kur nuk bie shi, unë ende dua të eci ngadalë pranë teje.