Të gjithë e njihnin si njeriun që nuk besonte në rastësi. Ardi kishte një mënyrë të veçantë për t’i parë gjërat: çdo gjë kishte një arsye, një zinxhir ngjarjesh që çonte diku. Nuk i pëlqente kur njerëzit thoshin “ishte fati”, sepse për të, fati ishte thjesht emri që i jepnim gjërave që nuk i kuptonim dot. Ai punonte si arkitekt, një profesion ku çdo gjë duhej të kishte strukturë, ekuilibër, dhe ku çdo vijë kishte kuptim. Jeta e tij, si planet e ndërtesave që krijonte, ishte e rregullt, me matje të sakta dhe pa surpriza të panevojshme.
Një mëngjes me shi, ndërsa po nxitonte drejt punës me çadrën në dorë, një vajzë i doli papritur përpara te kryqëzimi. Kishte harruar çadrën dhe po mbulonte kokën me një dosje të lagur. Ardi ndaloi për një moment dhe, pa e menduar shumë, ia zgjati çadrën e tij. Vajza e pa me habi dhe buzëqeshi.
— Nuk ke pse, — tha ajo. — Do të mbetesh pa çadër vetë.
— S’është problem. Zakonisht nuk më zë shiu. — Ai ngriti supet dhe u largua.
Kur mbërriti në zyrë, palltoja e tij ishte e lagur, por mendimet i rrotulloheshin rreth asaj vajze. Nuk e dinte as emrin e saj, por në një mënyrë të çuditshme, ajo ndërhyrje e vogël e kishte çrregulluar qetësinë e zakonshme të ditës së tij. Për herë të parë pas shumë kohësh, Ardi ndjeu një ndjesi që nuk mund ta shpjegonte me logjikë.
Të nesërmen, në të njëjtën orë dhe në të njëjtin vend, ajo ishte aty përsëri. Këtë herë me një çadër të re në dorë. E pa Ardianin dhe qeshi.
— Sot jam më e përgatitur, — tha ajo me humor.
Ai qeshi dhe, pa e kuptuar as vetë pse, ndaloi.
— Atëherë m’u desh të sakrifikoja unë për të të kujtuar çadrën.
— Ndoshta. Apo ndoshta ishte rastësi?
— Unë nuk besoj në rastësi, — ia ktheu ai. — Gjithçka ka një arsye.
— Edhe fakti që u takuam?
— Sidomos ai.
Ashtu nisi ajo që më vonë do të quhej “biseda e mëngjeseve”. Çdo ditë, në të njëjtin kryqëzim, ata ndalonin për disa minuta. Ndonjëherë vetëm për të përshëndetur njëri-tjetrin, ndonjëherë për të folur për librat, për qytetin, për jetën. Ajo quhej Elira. Punonte në një galeri arti dhe, ndryshe nga Ardi, ajo besonte fort në rastësi, në magjinë e vogël të momenteve që nuk i planifikon dot. Për të, jeta ishte si një tablo që duhej lënë e papërfunduar që të mbetej e gjallë. Për të, bukuria qëndronte në papërsosmëri.
Një ditë ajo i tha:
— Ti e ke jetën si një vizatim teknik. Saktë, e pastër, por pa ngjyra.
— Dhe ti e ke si një pikturë abstrakte që s’e kupton askush.
— Prandaj ndoshta na duhet njëri-tjetri, — qeshi ajo.
Me kalimin e ditëve, Ardi filloi të kuptonte se ndoshta kishte disa gjëra që s’mund të llogariteshin. Se ndoshta, jo çdo detaj i jetës kishte një arsyetim racional. Një pasdite, ndërsa po pinin kafe në një lokal pranë parkut, Elira i tregoi një zakon të saj të çuditshëm.
— Unë i bëj pyetje jetës. Kur s’di çfarë të bëj, zgjedh një fletë nga një libër rastësor dhe lexoj një fjali. Dhe ajo më jep përgjigjen.
Ardi e pa me një buzëqeshje mosbesuese.
— Dhe funksionon?
— Më shumë seç mendon ti. Provoje një ditë.
Ai nuk e pranoi me fjalë, por ajo farë kurioziteti u mboll në mendjen e tij. Disa ditë më vonë, kur po përballej me një vendim të rëndësishëm pune, mori librin që Elira i kishte dhuruar dhe e hapi në një faqe rastësore. Fjalia që lexoi ishte: “Mos kërko kuptimin përpara se të jetosh.” Dhe për herë të parë, ai vendosi të mos analizonte gjithçka.
Marrëdhënia e tyre u forcua. U bënë pjesë e ditëve të njëri-tjetrit, pa e planifikuar, pa e menduar se si kishte ndodhur. Ishte një dashuri e butë, e ndërtuar mbi kundërshtitë që, çuditërisht, plotësonin njëra-tjetrën. Ai e mësoi të ndalonte e të shihte retë, ajo mësoi të ndalej e të mendonte për një plan. Dashuria i ndryshoi të dy, ngadalë, si uji që gërryen gurin, jo me forcë, por me durim.
Por jeta, ashtu si çdo projekt, nuk ecën gjithmonë sipas skicës fillestare. Një mëngjes, Elira nuk erdhi në kryqëzim. Ardi priti disa minuta, pastaj disa orë. Ditën tjetër përsëri jo. E kërkoi në galerinë ku punonte, por i thanë se ajo kishte marrë pushim për disa ditë. Nuk e dinte pse, por diçka në zemrën e tij i thoshte se kjo mungesë nuk ishte e zakonshme.
Pas një jave mori një letër. Ishte prej saj.
“Ardi, ndonjëherë jeta na teston për të parë nëse vërtet besojmë në atë që themi. Ti nuk beson në rastësi, por ndoshta ky është momenti për të menduar ndryshe. Më duhet të largohem për pak kohë. Jo sepse dua, por sepse duhet. Një arsye shëndetësore që dua ta përballoj vetë. Mos më kërko, sepse nëse duhet të takohemi sërish, jeta do ta gjejë mënyrën.”
Ardi e mbajti atë letër për shumë muaj në sirtar. Nuk e dinte ku ishte ajo, as nëse do ta shihte më. Për herë të parë, ndjeu boshësinë që vjen kur logjika s’ka përgjigje. Për herë të parë, ndjeu se ndoshta disa takime nuk janë plane, por dhurata. Dhe disa ndarje nuk janë fund, por pjesë e një rrethi më të madh.
Koha kaloi. Vitet u mbushën me punë, projekte, takime të tjera, por asnjë nuk ishte si ajo. Megjithatë, çdo herë që binte shi, ai kujtonte kryqëzimin, çadrën, dhe buzëqeshjen e saj të parë. Ai që s’besonte në rastësi, tani besonte se disa njerëz vijnë për të të mësuar diçka që s’ta mëson dot asnjë libër.
Një pasdite pranvere, pas pothuaj katër vitesh, Ardi ndaloi pranë një ekspozite të re në qytet. Një pikturë në dritare tërhoqi vëmendjen e tij. Ishte një grua nën shi, që mbante një dosje mbi kokë. Poshtë pikturës shkruhej: “Rastësi të planifikuara” – nga Elira D.” Zemra iu drodh. Hapi derën e galerisë me duar që i dridheshin lehtë.
Ajo ishte aty. Po fliste me dikë tjetër, por kur e pa, heshti. U afrua ngadalë dhe qeshi njësoj si dikur.
— E shikon? — tha ajo. — Ja ku u takuam përsëri.
Ai mori frymë thellë.
— Po, dhe ndoshta këtë herë po të them diçka që s’e besoja kurrë: ndoshta nuk ishte thjesht rastësi.
Ata nuk folën më shumë. Sytë e tyre bënin gjithë bisedën. Ndoshta ishte fillimi i një historie të re, ndoshta thjesht mbyllja e asaj të vjetrës. Por për herë të parë, Ardi e ndjeu veten i qetë me misterin e jetës. Nuk kishte më nevojë ta kuptonte çdo gjë. Sepse dashuria, si arkitektura e shpirtit, nuk ka gjithmonë linja të drejta — ndonjëherë ajo është e bukur pikërisht sepse është e paplanifikuar.
Dhe në atë çast, në atë galeri të ndriçuar nga dritat e buta të pasdites, ai që nuk besonte në rastësi kuptoi se ndoshta, në fund të fundit, rastësia ishte mënyra më e bukur e fatit për t’u fshehur.